ЗАСТАНИ | РАЗМИСЛИ | ПОВРЗИ СЕ

Совети за безбедност на интернет

Одржувајте го уредот без зарази
Ажурирајте го безбедносниот софтвер: Инсталирањето на најновите верзии на безбедносниот софтвер, веб-пребарувачите и оперативниот систем е најдобрата одбрана против вируси, малициозен софтвер и други онлајн закани.
Автоматизирајте го ажурирањето на софтверот: Многу софтверски програми автоматски ќе се поврзат и ажурираат за да се одбранат од познатите ризици. Вклучете ги автоматските ажурирања ако тоа е достапна опција.
Заштитете ги сите уреди што се поврзуваат на Интернет: Покрај компјутерите, паметните телефони, играчките конзоли и другите уреди со веб-пристап имаат потреба од заштита од вируси и малициозен софтвер.
Вклучете & скенирајте ги: USB-ата и другите надворешни уреди можат да бидат заразени од вируси и малициозен софтвер. Користете го вашиот безбедносен софтвер за да ги скенирате.
Заштитете ги вашите лични информации.
Обезбедете ги вашите акаунти: Побарајте посилна заштита од лозинки. Многу провајдери на акаунти нудат дополнителни начини за да проверат кој сте вие пред да влезат во деловни односи со вас на таа страница.
Лозинките нека бидат долги и силни: Комбинирајте ги големите и малите букви со броеви и симболи за да креирате посигурна лозинка.
Единствен акаунт, единствена лозинка: Посебните лозинки за секој акаунт помагаат во совладувањето на сајбер-криминалците.
Запишете ги и чувајте ги на безбедно: Секој може да заборави лозинка. Чувајте ја листата на безбедно, сигурно место подалеку од вашиот компјутер.
Контролирајте го вашето онлајн присуство: Поставете ги поставките за приватност и безбедност на веб-страниците на ниво со кое сте удобни во однос на споделувањето на информации. Во ред е да се ограничи како и со кого ги споделувате информациите.
Поврзувајте се внимателно.
Ако се сомневате во нешто, отстранете го: Линковите во е-пошта, твитови, постирања и онлајн рекламирање честопати се начин на кој сајбер-криминалците го компромитираат вашиот компјутер. Ако изгледа сомнително, дури и ако го познавате изворот, најдобро е да ги избришете или, доколку тоа е соодветно, означите како несакана е-пошта.
Запознајте ги подобро Wi-Fi хотспотовите: Ограничете го видот на активности кои ги правите и прилагодете ги безбедносните поставки на вашиот уред за да ограничите кој може да пристапи до вашиот уред.
Заштитете ги вашите $$: При е-банкарството и е-трговија, проверете дали сајтовите се безбедни. Побарајте веб-адреси со “https: //” или “shttps://,”/” напред, што значи дека сајтот преземал дополнителни мерки за да помогне во обезбедувањето на вашите информации. Http://” не е безбедно.

Бидете мудри кога сте на веб.
Бидете тековно информирани. Одржувајте темпо со новите начини за да останете безбедни онлајн. Проверете ги доверливите веб-страници за најновите информации, споделете ги со вашите пријатели, семејство и колеги и поттикнете ги да бидат мудри кога се на веб.
Размислете пред да дејствувате: Бидете претпазливи во однос на комуникации кои бараат да дејствувате веднаш, нудејќи нешто што звучи премногу добро за да биде вистинито, или барајќи лични информации.
Направете бекап (резервна копија): Заштитете ја вашата вредна работа, музика, фотографии и други дигитални информации со електронска копија зачувана на безбедно место.

Биди добар онлајн граѓанин.

Побезбедно за мене, побезбедно за сите: Она што го правите онлајн има потенцијал да влијае на сите – дома, на работа и во целиот свет. Практикувањето на добри онлајн навики придонесува за целата глобална дигитална заедница.
Објавувајте го за другите она што сакате тие да го објават за вас.
Помогнете им на органите да се борат против сајбер-криминалот.

Совети за онлајн игри за родители

Онлајн игрите честопати вклучуваат интеракција со други компјутери и играчи во живо. За децата е забавно да се поврзуваат со другите, но истите треба да разберат како да се заштитат себеси, така што играњето ќе остане да биде пријатна активност. Иако некои родители би сакале да ги забранат игрите, реалноста е дека повеќето млади луѓе имаат пристап до компјутер и онлајн игри и тоа ако не дома, тогаш во домовите на пријателите и можеби на училиште. Како родител или старател, важно е да разберете кои се ризиците и како да му помогнете на вашето дете да се снаоѓа низ светот на игрите. Првиот чекор е ЗАСТАНИ.РАЗМИСЛИ.ПОВРЗИ СЕ.

Одржувајте го уредот без зарази
Играчките конзоли се компјутери со софтвер кој треба да се одржува ажуриран (исто како вашиот компјутер, лаптоп, телефон или таблет). Безбедносните заштити се вградени и редовно се ажурираат. Најдете време за да бидете сигурни дека сите уреди за онлајн игри во вашиот дом ги имаат најновите заштити.
Ажурирајте го безбедносниот софтвер: Инсталирањето на најновите верзии на безбедносниот софтвер, веб-пребарувачите и оперативниот систем е најдобрата одбрана против вируси, малициозен софтвер и други онлајн закани.
Заштитете ги сите уреди што се поврзуваат на Интернет: Компјутерите, паметните телефони, играчките конзоли и другите уреди со веб-пристап имаат потреба од заштита од вируси и малициозен софтвер.
Заштитете ги личните информации на вашето дете.
Разговарајте со вашите деца за тоа што претставува лична информација. Децата треба да знаат што е соодветно да се сподели, а што не е. Имињата, родендените, возраста, географската локација, контакт информациите и фотографиите со препознатливи информации се сметаат за лични информации. Иако е забавно да се вклучат во игри со играчи од целиот свет, децата треба да задржат ниво на анонимност за да се заштитат од оние кои можеби немаат најдобри намери.
Обезбедете ги акаунтите на вашите деца: Побарајте посилна заштита од лозинки. Многу провајдери на акаунти нудат дополнителни начини за да проверат кој сте вие пред да може да играте игри на нивниот веб-сајт.
Лозинките нека бидат долги и силни: Комбинирајте ги големите и малите букви со броеви и симболи за да креирате посигурна лозинка.
Помогнете им на вашите деца да го контролираат своето онлајн присуство: Кога тоа е достапно, поставете ги поставките за приватност и безбедност на веб-страниците на ниво со кое сте удобни во однос на споделувањето на информации. Потсетете ги дека е во ред да се ограничи како и со кого ги споделуваат информациите.
Направете вашите деца да користат аватар наместо вистинска слика од нив.
Говорната комуникација користете ја на безбеден начин или немојте воопшто да ја користите. Ако вашите деца играат игра која има разговор во живо, бидете сигурни дека тие го маскирале својот глас. Ако играта ја нема оваа функција, не дозволувајте да користат говорна комуникација.
Бидете мудри кога сте на веб.
Бидете информирани за најновите случувања на интернет, знајте што да направите ако нешто тргне наопаку и бидете свесни што прават вашите деца кога се онлајн.
Бидете тековно информирани. Одржувајте темпо со новите начини за да останете безбедни онлајн. Проверете ги доверливите веб-страници за најновите информации, споделете ги со вашите деца и поттикнете ги да бидат мудри кога се на веб.
Размислете пред да дејствувате: Научете ги вашите деца да бидат внимателни при комуникација кога од нив се бара да дејствуваат веднаш, нудејќи нешто што звучи премногу добро за да биде вистинито или барајќи лични информации. Тие не треба да прифаќаат преземања од непознати лица. Ова вклучува чит-програми кои можеби тврдат дека ќе им помогнат да бидат подобри во играта, но реално носат во себе малициозен софтвер.
Научете како да блокирате и/или пријавите сајбер-силеџија. Снимајте го разговорот ако се малтретирани и ги охрабрете ги да не влегуваат во комуникација со силеџијата.
Прочитајте и разберете ги информациите за дозволената возраст за игрите што ги играат вашите деца. Некои сајтови за игри имаат повеќе игри со различни дозволени возрасти, па затоа проверете ги сите.
Учествувајте во играта со вашите деца.
Биди добар онлајн граѓанин.
Лесно е да се кажат некои работи седејќи позади компјутерски екран кои никогаш нема да му ги кажете некому в лице. Потсетете ги вашите деца да бидат исто љубезни онлајн како што би биле во реалниот свет.
Побезбедно за мене, побезбедно за сите: Она што вие и вашите деца го правите онлајн има потенцијал да влијае на сите – дома, на работа и во целиот свет. Практикувањето на добри онлајн навики придонесува за целата глобална дигитална заедница.
Почитувајте ги другите играчи. Играњето игри отсекогаш била поволна околина за започнување разговор кој може да ги провоцира другите играчи. Онлајн игрите треба да бидат место каде што се практикува фер спортски однос.
ЗАСТАНИ. Пред да го користите интернетот, одвојте време за да ги разберете ризиците и за да научите како да ги забележите потенцијалните проблеми.
РАЗМИСЛИ. Здивнете за да бидете сигурни дека патот напред е јасен. Барајте предупредувачки знаци и размислете како вашите активности онлајн можат да влијаат на вашата или на безбедноста на вашето семејство.
ПОВРЗИ СЕ. Уживајте во Интернетот со поголема доверба, знаејќи дека сте ги направиле вистинските чекори за да се заштитите себе си и вашиот компјутер.
Дополнителни ресурси:
• Sony Playstation Knowledge Center: http://us.playstation.com/support/parents/index.htm
• Microsoft XBOX – GetGameSmart: www.getgamesmart.com

Безбедносни совети за мобилни уреди

Одржувајте го уредот без зарази
Мобилните уреди се компјутери со софтвер кој треба да се одржува ажуриран (исто како вашиот компјутер, лаптоп, телефон или таблет). Безбедносните заштити се вградени и редовно се ажурираат. Најдете време за да бидете сигурни дека сите мобилни уреди во вашиот дом ги имаат најновите заштити. Ова може да бара синхронизирање на вашиот уред со компјутер.

Ажурирајте го безбедносниот софтвер: Инсталирањето на најновите верзии на безбедносниот софтвер, веб-пребарувачите и оперативниот систем е најдобрата одбрана против вируси, малициозен софтвер и други онлајн закани.
Заштитете ги сите уреди што се поврзуваат на Интернет: Компјутерите, паметните телефони, играчките конзоли и другите уреди со веб-пристап имаат потреба од заштита од вируси и малициозен софтвер.
Заштитете ги вашите лични информации.
Телефоните можат да содржат огромни количини на лични информации. Изгубените или украдените уреди може да се користат за да се соберат информации за вас и потенцијално за другите. Заштитете го вашиот телефон како што би го заштитиле вашиот компјутер.
Заштитете го вашиот телефон: Користете силна шифра за да го заклучите вашиот телефон.
Размислете пред да употребите одредена апликација: Прегледајте ја политиката за приватност и разберете до кои податоци (локација, пристап до вашите социјални мрежи) на уредот може да пристапи апликацијата пред да ја преземете.
Дајте го вашиот мобилен број на лица кои ги познавате и им верувате и никогаш не давајте броеви од други лица без нивна дозвола.
Научете како да ја оневозможите функцијата гео-тагирање на вашиот телефон http://icanstalku.com/how.php#disable.

Поврзувајте се внимателно.
Користете здраво резонирање кога се поврзувате. Ако сте онлајн преку необезбедена или незаштитена мрежа, бидете внимателни во однос на сајтовите што ги посетувате и информациите што ги објавувате. Запознајте ги подобро Wi-Fi хотспотовите: Ограничете го видот на активности кои ги правите и прилагодете ги безбедносните поставки на вашиот уред за да ограничите кој може да пристапи до вашиот телефон.
Заштитете ги вашите $$: При е-банкарството и е-трговија, проверете дали сајтовите се безбедни. Побарајте веб-адреси со “https: //” или “shttp: //” напред, што значи дека сајтот преземал дополнителни мерки за да помогне во обезбедувањето на вашите информации. Http://” не е безбедно.
Кога се сомневате, не одговарајте. Пораките, повиците и гласовните пораки со намера за измама се во пораст. Исто како е-пошта, барањата за лични информации или за итно дејствување се речиси секогаш измама.

Бидете мудри кога сте на веб.
Бидете информирани за најновите надградби на вашиот уред. Знајте што да направите ако нешто тргне наопаку.
Бидете тековно информирани. Одржувајте темпо со новите начини за да останете безбедни онлајн. Проверете ги доверливите веб-страници за најновите информации, споделете ги со вашите пријатели, семејство и колеги и поттикнете ги да бидат мудри кога се на веб.
Знаат како да блокирате повици од другите. Со користење на идентификација на повикувачот, можете да ги блокирате сите дојдовни повици или да блокирате поединечни имиња и броеви.
Бидете претпазливи кога се среќавате лице-в-лице со лице кое го познавате само преку текстуални пораки.

Иако текстуалните пораки се честопати следниот чекор по онлајн разговорот, тоа не значи дека се побезбедни.
Биди добар онлајн граѓанин.
Лесно е да се кажат некои работи преку телефон или порака кои никогаш не би ги кажале некому в лице. Потсетете ги вашите деца да бидат исто љубезни преку телефон како што би биле во реалниот свет.
Побезбедно за мене, побезбедно за сите: Она што го правите онлајн има потенцијал да влијае на сите – дома, на работа и во целиот свет. Практикувањето на добри онлајн навики придонесува за целата глобална дигитална заедница.
Праќајте онакви текстуални пораки што би сакале другите да ви ги испратат.
Дајте го вашиот мобилен број на лица кои ги познавате и им верувате и никогаш не давајте броеви од други лица без нивна дозвола.
Добијте дозвола пред да фотографирате или снимите видео од други со вашиот телефон. Исто така, кажете им на другите дека им е потребна ваша дозвола пред да ве фотографираат или снимат видео од вас.

Добредојдовте на веб-страницата на Националниот центар за одговор на компјутерски инциденти на Република Македонија.

Со член 26-а од Законот за електронските комуникации во состав на Агенцијата за електронски комуникации се формира посебна организациона единица – Национален центар за одговор на компјутерски инциденти (MKD-CIRT), која ќе претставува официјална национална точка за контакт и координација во справувањето со безбедносните инциденти кај мрежите и информациските системи и кој ќе идентификува и ќе обезбедува одговор на безбедносни инциденти и ризици. Јавниот клуч и неговите потписи може да се најдат на големите меѓународни јавни сервери за клучеви.

  • Key ID: 0x333C00DB
  • Key Type: RSA 4096
  • Key Fingerprint: 0FB9 3DA3 E008 FA8B FC6A 9C71 0741 17A1 333C 00DB