Упатство за пријавување

Суштинските и важните субјекти мора да го известат MKD-CIRT за секој значаен инцидент најдоцна 3 часа од дознавањето, а потоа да доставуваат дополнителни известувања според роковите од член 33 од Законот за безбедност на мрежни и информациски системи (ЗБМИС).

Упатството е наменето за лицата одговорни за сајбер безбедност, ИТ/SOC тимовите и раководството кај конституентите на MKD-CIRT. Важи и за доброволно пријавување од други правни и физички лица.

Правна основа

• Закон за безбедност на мрежни и информациски системи („Службен весник на РСМ“ бр. 135/2025), особено член 33;
• Правилник за утврдување на стандардизирани практики, шеми за класификација и класификации на национално ниво за CSIRT тимовите (АЕК, 15.07.2026);
• Правилник за формата, содржината и начинот на водење на евиденцијата на пријавените инциденти во MKD-CIRT (АЕК, 15.07.2026);
• RFC 2350 профил на MKD-CIRT, верзија 2.0.

Упатството не ги заменува законските обврски. Во случај на несовпаѓање, се применуваат Законот и подзаконските акти.

Кога инцидентот е значаен

Кога ги исполнува критериумите утврдени во ЗБМИС и во Правилникот за стандардизирани практики и шеми за класификација. Во најопшта смисла, кога предизвикал или може да предизвика:

• сериозно нарушување на работата на услугите или финансиска загуба за субјектот;
• значителна материјална или нематеријална штета за други физички или правни лица.

Ранливости во ИКТ производи се пријавуваат одделно, преку CVD порталот (точка 4).

1. Т0
   Момент на дознавањеОд овој момент течат сите рокови, а не од потврдата или од крајот на анализата. Евидентирајте датум, час и временска зона (CET/CEST).
2. ≤ 3 ч
   Првично известувањеВеднаш, а најдоцна во рок од 3 часа; важи и за значајна сајбер закана.
   чл. 33 ст. 1
3. ≤ 24 ч
   Рано предупредувањеСомнеж за злонамерно дејство и можно прекугранично влијание.
   чл. 33 ст. 3 т. 1
4. ≤ 72 ч
   Известување за инцидентотАжурирање, првична проценка на сериозноста и влијанието, показатели (IOC).
   чл. 33 ст. 3 т. 2
5. на барање
   Привремен извештајКога MKD-CIRT ќе побара ажурирање на состојбата.
   чл. 33 ст. 3 т. 3
6. 72 ч + 1 мес.
   Завршен извештајДетален опис, тип на закана или причина, мерки, прекугранично влијание.
   чл. 33 ст. 3 т. 4

Временската линија не е во размер. Привремениот извештај (испрекината рамка) се доставува само ако MKD-CIRT го побара. За одделни категории субјекти може да важат дополнителни законски правила.

Првичното известување може да биде кратко, но не смее да доцни поради непотполни податоци.

Ако инцидентот сѐ уште трае по истекот на еден месец, се доставува извештај за напредок, а завршниот извештај по разрешувањето на инцидентот.

Посебните обврски кон други органи (на пр. известување до Агенцијата за заштита на личните податоци при повреда на лични податоци или пријава до МВР при кривично дело) се исполнуваат паралелно и не се заменуваат со пријавата до MKD-CIRT.

Клучот е достапен на mkd-cirt.mk и на јавните сервери за клучеви. Пред првата употреба, споредете го отпечатокот (fingerprint) со горенаведениот. Пораките од MKD-CIRT се потпишани со овој клуч.

Означување со TLP 2.0

Во насловот или на почетокот на пријавата наведете со кого MKD-CIRT смее да ја сподели информацијата.

Ако не наведете ознака, MKD-CIRT ја третира пријавата како доверлива. Идентитетот на пријавувачот не се открива без согласност, освен кога тоа е законска обврска.

1. Потврда за приемСо број на предмет.
2. КласификацијаСпоред националната шема и одредување на приоритет.
3. Повратен одговорПрелиминарна повратна информација и, на барање, насоки за ублажување.
4. Техничка поддршкаАнализа на показатели, логови и малициозен софтвер, во рамките на надлежностите.
5. КоординацијаСо засегнати субјекти, надлежни органи и партнерски CSIRT тимови, со заштита на идентитетот на пријавувачот.
6. Рано предупредувањеАнонимизирано, до други конституенти што истата закана може да ги погоди.
7. ЗатворањеПо завршниот извештај, со евиденција според Правилникот.

MKD-CIRT не презема контрола врз системите на конституентот. Одговорноста за санирање и за законските обврски останува кај субјектот.

При сомнеж за кривично дело, доказите се чуваат со евиденција на синџирот на чување (chain of custody).

Образецот се пополнува офлајн (Adobe Acrobat/Reader, прелистувач или рачно по печатење) и ги содржи истите полиња како онлајн пријавата.

Пополнетиот образец испратете го на soc@mkd-cirt.mk, шифриран со PGP клучот на MKD-CIRT (0x333C00DB). Прилозите (логови, примероци) се испраќаат шифрирани со PGP или како архива со лозинка доставена по друг канал.